Novosti > Ikona – umjetnost ili religija

Objavljeno: 20-Jul-2018

Ikona – umjetnost ili religija

About Us

Izložba „Ikona i likovna dekonstrukcija“, čijim je otvaranjem 4. jula u crkvi Santa Marija započeo Likovni program 32. Grad teatar, bila je inspiracija da festival sa istim naslovom organizuje i panel razgovor na Trgu pjesnika, s obzirom da je zbog svoje provokativnosti nekoliko puta bila otkazivana u Rusiji.

Radikalni radovi Arsena Savadova, ukrajinskog konceptualnog fotografa i slikara (projekat „Undergournd 2000“, serija slika koje reprodukuju fragmente Đotovih fresaka u rudnicima soli), Dmitrija G. Gutova, ruskog umjetnika u teoretičara (trodimenzionalni radovi u metalu, koji kao izvor imaju drevne ruske ikone), i grupe „Elektroboutique“ (umjetnički proizvod „Isusov dodir“), otvorili su problem dubokog nerazumjevanja koje više od pola vijeka postoji između umjetnika i crkve.

Tema konflikta između savremene umjetnosti i hrišćanstva okupila je najznačajnije crnogorske teoretičare i kritičare likovnog i umjetničkog stvaralaštva – na budvanskoj pjaceti govorili su profesori Aleksandar Čilikov, Siniša Jelušić i Petar Ćuković, koji je bio i medijator razgovora. Kroz dijalog, oni su otvorili brojna pitanja – koliko su savremeni umjetnici slobodni u tretiranju religioznih tema u svojim djelima, u čemu je sve problem odnosa između religijske slike i religije kao institucije, što je zapravo ikona i kroz kakvu vizuru možemo posmatrati odnos ikone i slike danas, u čemu je razlika između značenja ikone u pravoslavlju i katoličanstvu, na koji način se u naše doba može govoriti o aktuelnosti rligijske slike uopšte, da li se zaista ne smiju mješati umjetnost i religija, kako tvrde duhovna lica...

Otvarajući ovaj dijalog, Petar Ćuković je podsjetio na činjenicu da je u Rusiji, primjera radi,  do XV vijeka sva umjetnost bila posvećena religiji, da je gotovo sedamdeset odsto likovne umjetnosti u hrišćanstvu urađeno na religiozne teme, i da umjetnik koji se danas obraća toj temi stupa u svojevrsni dijalog sa drugim umjetnicima, jer ga zanimaju radovi drevnih majstora.

Aleksandar Čilikov, koji je o ovoj temi objavio brojne knjige, istakao je da je imao priliku da predaje na sedam-osam umjetničkih fakulteta u zemlji i van nje, i da nijedna generacija njegovih studenata nije shvatala šta je ikona, i šta je suština i pojam ikone.

„Prije svega, mora se napraviti razlika između ikone u pravoslavlju i pojma ikone u katoličantsvu, iako je ikona jako važna kao vjerska slika i u katoličanstvu i u pravoslavlju. Međutim, ona njenu suštinsku, kanonsku, ulogu dobija u pravoslavlju, i kada danas kažemo ikona, uvijek mislimo na vjersku sliku vezanu za Vizantiju i z pravoslavlje. Tu je ikona sve – bilo koja vjerska slika u bilo kojoj likovnoj tehnici, i zadatak umjetnika koji pravi tu vjersku sliku u pravoslavlju je da nam prije svega prikaže duhovnu stranu toga što je naslikao, a njegovo umjetničko djelovanjeje sekundarno. Na zapadu se krenulo drugim sistemom, krajem srednjeg vijeka, pod uticajem renesanse, došlo se na ideju da se vjerska slikaokreće ka čulnoj ljepoti, i ikona tamo postaje stvar vjerske edukacije.

Dok je u pravoslavlju ikona sama po sebi svetinja, i ima podjednaku važnost kao Sveto pismo, Liturgija, i postoji prototip kako se smije slikati, na zapadu je dozvoljena sopstvena imaginacija umjetnika“, istakao je Čilikov.

Prema riječima profesora Siniše Jelušića, dijalog o postojanju izvjesnog konflikta između modernih umjetnika, prije svega onih radikalne prakse, i crkve, koji žele da rade nekakve vjerske teme, korespondira sa osnovnom temom ovogodišnjeg Grad teatra u cjelini – savremeno čitanje klasike.

Za relaciji prema ikoni, istakao je Jelušić, neophodna je vjera.

„Ako vjere nemate, vi ikonu primate kao puko umjetničko djelo kao takvo, ali takvo umjetničko djelo više nikakve veze sa ikonom ne može imati. Ali, da me ne biste shvatili kao krajnje konzervativnog sholaristika ili velikog „inkvizitora“ koji olako sudi o odnosu religioznom prema umjetničkom, reći ću vam da imam poštovanje prema djelima u savrmenoj umjetnosti, kao što su triptih o Mariji Egipatskoj Emila Noldea, predstava stradanja Hrista Žorža Ruoa, Matisova kapela u Vansu...Kod nas, su primjeri Milana Konjevića i njegove „Blagovjesti“, mozaične ikone Mladena Srbinovića, ciklusi Dimitrija Popovića, gdje konačno, hrišćanske teme mogu biti prisutne na slici s potpunim odsustvom religijskog smisla“, istakao je Jelušić.

Učesnici panela na Trgu pjesnika bili su i ruski slikar Sergej Anufrijev, i u mjetnica iz Kazahstana Zoa Hankova (galeriste Marat Geljman, koji je takođe bio najavljen, bio je spriječen da dođe, ali je pročitano njegovo pismo).

Liturgija kao neka vrsta perforemansa

„Nema sumnje da sliakri Đoto i Rubljov predstavljaju velika imena upravo klasike, a da izložba o kojoj je riječ predstavlja oblik njihovog savremenog likovnog predstavljanja. Ali, i izvan toga, u okvirima likovne estetike, postoji jedno krucijalno pitanje u savremenoj kulturi, a to je status religiozne umjetnosti uopšte, ne samo u slikarstvu, nego u umjetnosti uopšte. A karakteristika savremene kulture jeste u onoj Ničeovoj poznatoj krilatici vezanoj za smrt Boga“, smatra Jelušić.

Liturgija bi se, kako je on rekao, mogla uzeti u jednom smislu savrmenog tumačenja kao neka forma performansa, zato što je on neka vrsta multimedijalnog predstavljenja, u njemu se različite umjetnosti spajaju u jednu cjelinu. Tu su prisutni arhitektura, koju predstavlja sama crkva, likovna umjetnost preko ikone i freske, muzika kroz crkveni hor, i vrlo važno učešće onoga što se zove recipijent, učesnik u samom liturgijskom aktu.

„Međutim, ako ovako posmatrate odnos liturgije i performansa, vi ste u svojoj biti promašili. Zato što to onda nije liturgija, nego nihilizam, praznina, odsutnost. Jer, liturgija je, zapravo, čin u kojem se razotkriva prisutnost živoga Boga, i u kojem sam učesnik liturgijskog čina dospjeva do neposrednog kontakta sa transcedencijom, Bogom živim. Na ovom tragu, hram kao muzej je uništenje hrama, jer ako hram postane muzej, što su sovjetski boljševici zdušno željeli da urade idući od doslovnog tumačenja ranih Lenjinovih dekreta, onda hrama više nema. Ikona ne može biti ikona, ukoliko isključi prisutnost onoga teofanijskog, dakle, prisustnost same transcedencije u objektu, slici.“

20.07. - Vijesti    

17-Sep-2018
Drama velikog španskog pesnika i ljubitelja slobode

17-Sep-2018
Živimo vrijeme poraza ljudskosti

28-Aug-2018
Našim političarima ne odgovara pomirenje naroda

21-Aug-2018
Trag vremena - štit, knjiga i nakit

21-Aug-2018
Muzika i umjetnost bez granica

21-Aug-2018
Kad u teatru neko posegne za poezijom uvijek ima publiku

20-Aug-2018
Društvo se i danas treba emancipirati da bi razumjelo ženu

20-Aug-2018
Moramo prestati da živimo strahove malih razlika

19-Aug-2018
Žmurimo pred stvarima koje su izvan zakona, morala, dostojanstva

19-Aug-2018
Kleža uvijek ima publiku

17-Aug-2018
Godine koje su određivale sudbinu generacija

17-Aug-2018
Univerzum bezbrojnih kombinacija

17-Aug-2018
Nušić kao rijetko koji pisac poznaje naš mentalitet

17-Aug-2018
Nušić naš balkanski i svagdanji

15-Aug-2018
Neliberalizam nam ukida kritičko mišljenje I humanizam

14-Aug-2018
Na srpskoj književnoj sceni su faraoni i karteli

14-Aug-2018
Ništa kod Vučića nije fascinatno da zasluži scenu

13-Aug-2018
Studija od izuzetnog značaja za pozorišnu umjetnost regiona

13-Aug-2018
Društvo banalizuje klasike

12-Aug-2018
Opseg emocija skratili smo na najmanji broj

12-Aug-2018
Autentično i impulsivno čitanje Lorkine poezije

11-Aug-2018
Premijera „Krvavih svadbi“ ispraćena ovacijama

9-Aug-2018
Autentično i impulsivno čitanje Lorkine poezije

9-Aug-2018
Impulsivna predstava koja pripada Mediteranu

9-Aug-2018
Večeras predstava kakvu Grad teatar zaslužuje

8-Aug-2018
Klasika nije i ne može biti dogma

7-Aug-2018
Svaki čovjek može da bude glumac, ali pitanje je ko je pravi umjetnik

7-Aug-2018
Živim svoj lični feminizam

7-Aug-2018
Veliki, plemeniti gospodin pozorišta

6-Aug-2018
Spomenik crnogorskom pozorištu

6-Aug-2018
Glupost je postal instrument vladanja

3-Aug-2018
Priča o sistemu i stradanju pojedinca

2-Aug-2018
Glas žena iz manjih sredina

1-Aug-2018
Zašto se vječno smijemo Nušiću

1-Aug-2018
Đorđo Sladoje predstavio novu zbirku poezije na Trgu pjesnika u Budvi

30-Jul-2018
Istina nikada nije nova, samo je nov način na koji se priča

27-Jul-2018
Svaka generacija mora ponovo reći šta je istina

27-Jul-2018
Mediteran u djelima crnogorskih slikara

26-Jul-2018
Andrić nam je, kao Hrist, svima oprao noge

24-Jul-2018
Da biste znali kuda idete, morate da imate elitu

24-Jul-2018
Dvoržak za ekstazu publike

23-Jul-2018
Mitologija nije nego vidljiva, odnosno nevidljiva estetika

22-Jul-2018
Šekspir u parodiji ovoga vremena

22-Jul-2018
Treba čitati da bismo živjeli

20-Jul-2018
Ikona – umjetnost ili religija

19-Jul-2018
Grabarić: Sami smo stvorili šizofreni svijet

17-Jul-2018
Najdžel Kenedi: Svijet je izgubio empatiju

17-Jul-2018
Spektakularna satira o nama, vlasti, Evropi

15-Jul-2018
Spektakl Najdžela Kenedija ispred Starog grada

15-Jul-2018
Furiozna komedija o političkoj manipulaciji

NAPOMENA: “Grad teatar” ima isključivo pravo izmjene programa ili učesnika navedenih u programu, tj. otkaza nastupa pravnim ili fizičkim licima sa kojima nije zaključen pisani ugovor do dana nastupa.