Novosti > Njegoš je bio moralni idealista, mudrac i prorok

Objavljeno: 30-Jul-2017

Njegoš je bio moralni idealista, mudrac i prorok

About Us

Književni program ovogodišnjeg Grada teatra svakako je obilježio profesor filozofije dr Dušan Krcunović, koji je svojim predavanjem na Trgu pjesnika priredio izuzetno veče. On je na budvansku pjacetu stigao sa svojim istraživačkim radom posvećenim antitiranskim dijalogizmima u Njegoševom “Gorskom vijencu”, čiji jubilej – 170 godina od prvog izdanja (objavljen je u Beču 1847.), ovog ljeta obilježava Grad teatar. Jednom od najznačajnijih djela ovdašnje, ali i evropske kulture Krcunović je pristupio sa pozicija istorije, filozofije, hriščanstva, literature, ali i naše savremenosti, pa se njegovo predavanje pokazalo vrlo zanimljivim i aktuelnim za brojnu publiku – veče posvećeno  Njegoševim antiratnim dijalogizmima ne samo da je bilo jedno od najposjećenijih, nego je poslije Krcunovićevog oficijelnog izlaganja animiralo posjetioce da svojim pitanjima i sami postanu učesnici ovog programa.

 

Podsjećajući da je prošlo sto sedamdeset godina otkako  je sapleten “Gorski vijenac” i otkako traju traganja za presudnim značenjskim i smisaonim raspletima tog slavnog djela, Krcunović je istakao da bi otuda za pristup Njegoševom pjesničkom opusu moglo biti instruktivno pitanje koje je Teodor Adorno postavio o Hegelovoj filosofiji, prilikom obilježavanja sto dvadeset pet godina od smrti velikog mislioca.

“Tako bi umjesto uobičajenog pitanja šta Njgeoš znači za savremenost, u Adorovom stilu valjalo postaviti “obrnuto” pitanje, koje onda glasi: šta savremenost znači pred Njegošem? Tako formulisano pitanje preinačuje našu ulogu od onih koji mu pristupaju samo monološki i sa varljovim komocijom povlašćene istorijske pozicije, u one koji stupaju u dijalog s Njegošem i njegovim djelom. Razlozi za obrnuto pitanje odavno su poznati – s jedne strane, “Gorski vijenac” je “fundirajući tekst” za našu kulturnu tradiciju i intelektualnu kulturu. S druge, on je klasično djelo koje je u mijeni nepovratnog istorijskog vremena sačuvalo ono svevremeno i uzorno, što utemeljuje kultrno-istorijsku svijest. To dalje znači da “Gorski vijenac” nije samo pasivni objekat tumačenja, već i svojevrsni subjekat obraćanja. S tim komunikativnim momentum on udovoljava zahtjevu za statusom klasičnosti, “da svakoj sadašnjosti nešto kaže kao da je to samo njoj rečeno” – rekao je Krcunović, ističući da je Njegoševo pjesništvo plod furioznih duhovnih opita i moćnog talenta, ali i klasičnog obrazovanja koje je sticao uglavnom kao autodidakt, i kao fanatični čitalac i zatočenik onoga što su Turci njegovog vremena zvali “dangubica” – biblioteka sa djelima klasičnih grčkih autora u ruskom predvodu.

“Jedan od tragova koje je antička književnost mogla ostaviti kod Njegoša prisutan je i u upotrebi riječi tiranija i tirjanstvo. S izuzetkom “Luče mikrokozme”, ta upadljiva, drastična riječ pomalja se u njegovoj trilogiji ukupnu trinaest puta, od toga u “Gorskom vijencu” na četiri mjesta, a u “Šćepanu Malom” na  cijelih devet mjesta. Osim što upućuje na surovi fakticitet ličnog istorijskog iskustva pjesnika, ta starogrčka leksema upućuje i na nešto što nadrasta njenu ulogu retoričkog ornamenta u stihovima – samom upotrebom riječi tirjanstvo, koja odzvanja skoro kao spekulativni filosofsdki pojam, Njegoš upućuje na nešto univerzalno i impersonalno. Tirjanstvo za njega nije hronološki i geografski lokalizovani udes i incident, čiji je bio svjedok, učesnik i žrtva, niti prolazna  istorijska epizoda, već opšta, svjetsko-istorijska kategorija. Ali, s tom riječi, Njegoš otvara perspektivu na grčku kulturnu tradiciju, gdje je tiranija u jednom trenutku bila knjižebni motiv, prvorazredna kulturna tema i predmet žestokih filosofskih sporova”.

Posebno zanimljiv dio Krcunovićevog predavanja odnosio se na važenje i status moralnih i pravnih normi. Pozivajući se na Herodotovu “Istoriju” i Sofiste, u čijim se djelima nalaze klasična mjesta jednog učenja koje je postalo svojevrsna ideološka osnova tiranije, klasičnih i savremenih teorija moći, Krcunović je izložio čitavu genezu slogana “Moć čini pravo” i “Pravda je interes jačeg”, kao i naše prastare poslovice “Čija je sila, toga je i Pravda”, koja vuče grčki pedigre.

“Njegoš je bio i hrišćanski platoničar i moralni idealista, mudrac i prorok, sa svojom mekom, humanom i blagorodnom dušom nije se mogao miriti sa tiranijom, i “ljudskom nepravdom kao jednoj od najeminentnijih pojava zla u svijetu”. Za njega je najsvetija ljudska dužnost težnja za pravdom, i kao ljudska i najsvetija ona ima primat u odnosu na biološku težnju za samoodržanjem. Zato Njegoševe antitiranske dijalogizme treba dati u formi pitanja: kako se nositi sa fenomenom tiranije koji protejski mijenja svoje oblike u svijetu iz koga iščezavaju duhovnost i etičke ideje, ideali i vrijednosti? Koja mudrost još može imati moć uvjeravanja da odvrati prijetnje neizbježnosti? Ko je onaj treći, između nejednakih strana, ako to nije Bog? Veličina Njegoševog mislilačkog pjesništva nije samo u testamentarnom odgovorima koji su za nas svakako obavezujući, nego I u poetici testamentarnih pitanja koja pokreće i na koja podstiče njegovo djelo. Baš zbog toga Njegoš ne samo da je savremen, već je u najbitnijem savremeniji od nas samih – istakao je Krcunović.  

Posebnu aktuelnost predavanju profesora Dušana Krcunovića dala su  pitanja publike, u kojoj su bili i brojni gosti koji borave u Budvi, pa se Trg pjesnika iznova pokazao kao uzbudljivo mjesto ponekad i tako neočekivanih i dobrih dijaloga, komunikacije i razmjena mišljenja. 

14-Aug-2018
Na srpskoj književnoj sceni su faraoni i karteli

14-Aug-2018
Lutka i arhetip

14-Aug-2018
Ništa kod Vučića nije fascinatno da zasluži scenu

13-Aug-2018
Studija od izuzetnog značaja za pozorišnu umjetnost regiona

13-Aug-2018
Društvo banalizuje klasike

12-Aug-2018
Opseg emocija skratili smo na najmanji broj

12-Aug-2018
Autentično i impulsivno čitanje Lorkine poezije

11-Aug-2018
Premijera „Krvavih svadbi“ ispraćena ovacijama

9-Aug-2018
Autentično i impulsivno čitanje Lorkine poezije

9-Aug-2018
Impulsivna predstava koja pripada Mediteranu

9-Aug-2018
Večeras predstava kakvu Grad teatar zaslužuje

8-Aug-2018
Klasika nije i ne može biti dogma

7-Aug-2018
Svaki čovjek može da bude glumac, ali pitanje je ko je pravi umjetnik

7-Aug-2018
Živim svoj lični feminizam

7-Aug-2018
Veliki, plemeniti gospodin pozorišta

6-Aug-2018
Spomenik crnogorskom pozorištu

6-Aug-2018
Glupost je postal instrument vladanja

3-Aug-2018
Priča o sistemu i stradanju pojedinca

2-Aug-2018
Glas žena iz manjih sredina

1-Aug-2018
Zašto se vječno smijemo Nušiću

1-Aug-2018
Đorđo Sladoje predstavio novu zbirku poezije na Trgu pjesnika u Budvi

30-Jul-2018
Istina nikada nije nova, samo je nov način na koji se priča

27-Jul-2018
Svaka generacija mora ponovo reći šta je istina

27-Jul-2018
Mediteran u djelima crnogorskih slikara

26-Jul-2018
Andrić nam je, kao Hrist, svima oprao noge

24-Jul-2018
Da biste znali kuda idete, morate da imate elitu

24-Jul-2018
Dvoržak za ekstazu publike

23-Jul-2018
Mitologija nije nego vidljiva, odnosno nevidljiva estetika

22-Jul-2018
Šekspir u parodiji ovoga vremena

22-Jul-2018
Treba čitati da bismo živjeli

20-Jul-2018
Ikona – umjetnost ili religija

19-Jul-2018
Grabarić: Sami smo stvorili šizofreni svijet

17-Jul-2018
Najdžel Kenedi: Svijet je izgubio empatiju

17-Jul-2018
Spektakularna satira o nama, vlasti, Evropi

15-Jul-2018
Spektakl Najdžela Kenedija ispred Starog grada

15-Jul-2018
Furiozna komedija o političkoj manipulaciji

13-Jul-2018
Nismo dorasli za demokratiju

11-Jul-2018
"Evgenije Onjegin" ispraćen ovacijama u Budvi

10-Jul-2018
OBAVJEŠTENJE - Rezervisane ulaznice Grada teatra

9-Jul-2018
Pohlepe I licemjerje naših dana

6-Jul-2018
Ikona i likovna dekonstrukcija

5-Jul-2018
Otvoren likovni program 32. festivala Grad teatar Budva

4-Jul-2018
"DAJEM REČ TEATRU" Dragan Mićanović u Budvi otvorio festival Grad teatar

2-Jul-2018
Potvrde za dolazak na svečano otvaranje 32. festivala primamo do 13:00h

30-Jun-2018
Grad teatar otvara „Romeo i Julija“

29-Jun-2018
Obavještenje - cijena ulaznica

30-May-2018
Održan Kick off sastanak projekta ”TOURNEE – Pozorišta za razvoj turizma u Evropi” 24.-25.maja u Fieru, Albanija

30-Apr-2018
Najava preliminarnog programa XXXII festivala Grad teatar

30-Apr-2018
Konferencija za novinare povodom predstavljanja preliminarnog programa XXXII festivala „Grad teatar“

24-Apr-2018
21.04. u 20h "Sudnji dan" u Crvenoj komuni

NAPOMENA: “Grad teatar” ima isključivo pravo izmjene programa ili učesnika navedenih u programu, tj. otkaza nastupa pravnim ili fizičkim licima sa kojima nije zaključen pisani ugovor do dana nastupa.