Novosti > Na srpskoj književnoj sceni su faraoni i karteli

Objavljeno: 14-Aug-2018

Na srpskoj književnoj sceni su faraoni i karteli

About Us

Predstavljajući najznačajniju produkciju između dva festivala, Književni program Grad teatra doveo je pred svoju publiku ovog ljeta i mladog pisca Filipa Grbića (1984), dobitnika Nagrade “Miloš Crnjanski” za 2016. i 2017. godinu.

Ovaj diplomirani filozof na Univerzitetu u Beogradu, utoliko je zanimljiviji što je postao laureat jednog od najprestižnijih književnih priznanja u regionu debitantskim romanom „Ruminacije o predstojećoj katastrofi“ (izdavač “Plato”), sa kojim je bio i u užem izboru za Ninovu nagradu.

Grbić se na književnoj sceni pojavio romanom, kako je na Trgu pjesnika istakla dr Nataša Anđelković, kritičarka i urednica u izdavačkoj kući „Plato“, koji donosi složenu i zanimljivu, temperamentno stilizovanu priču o mladim ljudima našeg vremena. Ona istovremeno skrozira kompletnu sliku stvarnosti, ne samo u našoj zemlji, nego i šire, i daje jedan kulturološki i politički pogled i osvrt na svakidašnjicu koju živimo. A književni iskorak koji predstavlja ovaj roman, napravio je pisac koji se ni po čemu ne uklapa u ono što čini tokove naše savremene književnosti, pa je, kako je izjavila, i za “Plato” kao izdavača bio rizik kada je odlučio da objavi Grbićeve “Ruminacije”.

Prema riječima Grbića, za njega je razlika između filozofskog i književnog govora, odnosno, filozofskog i književnog teksta, prestala da bude tako stabilna i stroga kao što je bila u vrijeme njegovih studija, i poslije diplomiranja vratio se i čitanju velikih romanopisaca i svojoj ljubavi, pisanju.

“Moj roman je za manje od godinu dana doživio dva izdanja, a ja sam bio šokiran kada mi je saopšteno da sam dobio Nagradu “Miloš Crnjanski”. Da bih preciznije objasnio šta pod tim mislim, pomenuću da sam prije nekoliko večeri na Gradu teatru pratio simpozijum o savremenom čitanju klasičnih djela u pozorištu, na kojem je kritičarka Maja Mrđenović pomenula vazalsko-intimističke odnose koji vladaju u crnogorskoj kulturi. To mi se jako dopalo, jer se te ocjene apsolutno mogu primjeniti i na srpsku književnu scenu. Možemo govoriti da tu postoje nekakvi književni karteli, i da se nagrade dodjeljuju po principu “ruka ruku mije”, a ja sam, recimo, članove žirija za dodjelu Nagrade “Miloš Crnjanski” upoznao tog dana kada mi je uručena, a koliko sam razumio, nagrade se u Srbiji ne dodjeljuju na taj način. Prije ove nagrade, moj roman su od književnog establišmenta javno podržali jedino Nataša Anđelković, kritičar Nikola Marinković, i pisac i kritičar Muharem Bazdulj. “Ruminacije” su naišle na zid ćutanja, i to je ta sprega koja postoji između medija, izvjesnih književnih redakcija i književnih kritičara. O “Ruminacijama” čak ni negativno niko nije htio da piše, i to me je natjeralo da se zapitam o odnosima moći na našoj kulturnoj i književnoj sceni. Ukoliko ne pišete na politički korektan način, ili ukoliko ne eksploatišete, uslovno govoreći, jeftine političke i društvene teme, recimo fotografiju udavljenog sirijskog dječaka na obali Turske, a ja mislim da je vrsta književnog beščašća koristiti nečiju tragediju zarad ličnog uspjeha, onda ne računajte da budete primjećeni.

Ako pisac, dakle, ne piše na “zadate teme”, ili ako ne servira javnosti jednu prilično simplifikovanu verziju događaja na ovim prostorima iz 90-tih godina, onda mu, kako je istakao Grbić, neće biti omogućeno da uopšte uđe u javni prostor.

“Otud nema ni negativne kritike, jer negativna kritika vas priznaje kao nekog ko ima legitimnu poziciju u tom javnom prostoru, i s kim bi se, ipak, u načelu trebalo razgovarati. Ali, kada podignu zid ćutanja oko vas, poruka je sljedeća: tebe ćemo pustiti da odumreš sam. Poslije nagrade koju sam dobio stiglo je mnogo poziva za intervjue iz svih medija, međutim, još uvijek se niko od tih faraona i uticajnih ljudi iz srpskog književnog establišmenta nije izjasnio o mom književnom radu. Vjerovatno se neko nada da ću se zaustaviti na prvom romanu, ali već na jesen u štampu ulazi moj drugi roman, i to prvi put javno saopštavam upravo ovdje u Budvi. 

Diktatura političke korektnosti, prema riječima Grbića, srpske pisce u stvari pretvara u neku vrstu partnera režima u Srbiji, u njihovim smiješnim, teatralnim, komičnim i neiskrenim naporima da promovišu takozvanu “regionalnu saradnju”.

“U mom romanu nema ničega od toga, naprotiv, svjesno se i namjerno poigravam s nacionalnim stereotipima pokušavajući da napravim provokaciju. Pored toga, ovaj roman je realističan, a to takođe nije u modi. U našim književnim krugovima post-modernizam i post-moderna je posljednja riječ mode u književnosti, što je nevjerovatno. Iako se značajna svjetska književnost duže od decenije nije oporavila od tih književnih eksperimenata sa jezikom i formom, koji su uglavnom rastjerali čitaoce i danas su prevaziđeni, što je realnost, i što je “živi život”, kako bi Dostojevski objasnio, na moćan način ušao u književnost sa piscima poput Edvarda Sent Obina, to se kod nas ignoriše. Mi smo srećna književna provincija, i još se bavimo post-modernom.     

Sama priča Grbićevog romana je višeznačna i ide iznad pojedinačnih sudbina, jer se ukršta sa epohalnim kretanjem koje je ispunjeno haotičnošću, kriminalom, seksualnošću i politikom, a junak romana je osjetljiv na sve ono što ga okružuje – on ne može da nađe mir i spasenje u takvom svijetu i takvom društvu. Prema riječima Grbića, njegov junak je, s jedne strane, tipičan čovjek svog vremena, u onoj mjeri u kojoj on ne uspjeva da pronađe dublje sidrište u životu.

“Ima ironije u tim ruminacijama, crnim mislima i crnim slutnjama glavnog junaka, i onda se postavlja pitanje gdje je ta totalna katastrofa savremenog svijeta, da li je ona u tom iščekivanju da se desi, ili se možda dogodila još mnogo ranije. Ona se, međutim, i ne dogodi, ali je i to stalno iščekivanje katastrofe već samo po sebi već katastrofa, jer život prolazi u stalnoj prijetnji, u strahu, a junak romana je upravo to - čovjek koji je zaplašen od svega onoga što se događa u ovom našem svijeti, i zboga toga mora biti tragičan – istakao je Grbić.

14.08. - Vijesti

13-Nov-2018
„Scene iz bračnog života“ povodom Dana opštine u Budvi

13-Nov-2018
Iz plemena starih Azra...

13-Nov-2018
Milica Grujičič dobitnica nagrade "Ardalion" na 23. Jugoslovenskom pozorišnom festivalu, Užice 2018.

13-Nov-2018
Paradoks održavanja osovine patrijarhata

2-Nov-2018
Dobitnik nagrade "Grad teatar" za pozorišni doprinos za 2017/18. godinu IGOR VUK TORBICA

31-Oct-2018
Budva Grad teatar u konkurenciji za „Ardaliona”

17-Sep-2018
Drama velikog španskog pesnika i ljubitelja slobode

17-Sep-2018
Živimo vrijeme poraza ljudskosti

28-Aug-2018
Našim političarima ne odgovara pomirenje naroda

21-Aug-2018
Trag vremena - štit, knjiga i nakit

21-Aug-2018
Muzika i umjetnost bez granica

21-Aug-2018
Kad u teatru neko posegne za poezijom uvijek ima publiku

20-Aug-2018
Društvo se i danas treba emancipirati da bi razumjelo ženu

20-Aug-2018
Moramo prestati da živimo strahove malih razlika

19-Aug-2018
Žmurimo pred stvarima koje su izvan zakona, morala, dostojanstva

19-Aug-2018
Kleža uvijek ima publiku

17-Aug-2018
Godine koje su određivale sudbinu generacija

17-Aug-2018
Univerzum bezbrojnih kombinacija

17-Aug-2018
Nušić kao rijetko koji pisac poznaje naš mentalitet

17-Aug-2018
Nušić naš balkanski i svagdanji

15-Aug-2018
Neliberalizam nam ukida kritičko mišljenje I humanizam

14-Aug-2018
Na srpskoj književnoj sceni su faraoni i karteli

14-Aug-2018
Ništa kod Vučića nije fascinatno da zasluži scenu

13-Aug-2018
Studija od izuzetnog značaja za pozorišnu umjetnost regiona

13-Aug-2018
Društvo banalizuje klasike

12-Aug-2018
Opseg emocija skratili smo na najmanji broj

12-Aug-2018
Autentično i impulsivno čitanje Lorkine poezije

11-Aug-2018
Premijera „Krvavih svadbi“ ispraćena ovacijama

9-Aug-2018
Autentično i impulsivno čitanje Lorkine poezije

9-Aug-2018
Impulsivna predstava koja pripada Mediteranu

9-Aug-2018
Večeras predstava kakvu Grad teatar zaslužuje

8-Aug-2018
Klasika nije i ne može biti dogma

7-Aug-2018
Svaki čovjek može da bude glumac, ali pitanje je ko je pravi umjetnik

7-Aug-2018
Živim svoj lični feminizam

7-Aug-2018
Veliki, plemeniti gospodin pozorišta

6-Aug-2018
Spomenik crnogorskom pozorištu

6-Aug-2018
Glupost je postal instrument vladanja

3-Aug-2018
Priča o sistemu i stradanju pojedinca

2-Aug-2018
Glas žena iz manjih sredina

1-Aug-2018
Zašto se vječno smijemo Nušiću

1-Aug-2018
Đorđo Sladoje predstavio novu zbirku poezije na Trgu pjesnika u Budvi

30-Jul-2018
Istina nikada nije nova, samo je nov način na koji se priča

27-Jul-2018
Svaka generacija mora ponovo reći šta je istina

27-Jul-2018
Mediteran u djelima crnogorskih slikara

26-Jul-2018
Andrić nam je, kao Hrist, svima oprao noge

24-Jul-2018
Da biste znali kuda idete, morate da imate elitu

24-Jul-2018
Dvoržak za ekstazu publike

23-Jul-2018
Mitologija nije nego vidljiva, odnosno nevidljiva estetika

22-Jul-2018
Šekspir u parodiji ovoga vremena

22-Jul-2018
Treba čitati da bismo živjeli

NAPOMENA: “Grad teatar” ima isključivo pravo izmjene programa ili učesnika navedenih u programu, tj. otkaza nastupa pravnim ili fizičkim licima sa kojima nije zaključen pisani ugovor do dana nastupa.